Сўнгги янгиликлар
Кредит кечикиши банклар учун даромад манбаига айланиб бормоқда — Марказий банк
Ғалаба чўққисида қолиб кетган рус алпинистининг тақдири нима бўлади?
Трампдан кескин сигнал — Гренландия, Украина ва Европа ҳақида очиқ баёнотлар
Ҳиндистонда маймун чечагининг янги штамми аниқланди
Наманганда ҳоким ёрдамчиси ва кадастр ходими пора билан қўлга олинди
5G, сунъий интеллект, суперкомпьютерлар — Мирзиёев Ўзбекистоннинг рақамли йўлини белгилаб берди
“Namangan to‘qimachi cluster” жаримага тортилди
Дунёдаги энг қудратли денгиз шамол турбинаси ўрнатилди
Кредит кечикиши банклар учун даромад манбаига айланиб бормоқда — Марказий банк
Марказий банк ўтказган ўрганишлар айрим банкларда кредит тўлови кечиктирилган тақдирда қўлланилаётган фоиз, пеня ва жарималар кредит қийматига мутаносиб эмаслигини, бу эса қарз олувчилар учун ҳақиқий молиявий оқибатларни олдиндан баҳолашни қийинлаштираётганини кўрсатди.
Марказий банк кредит ва микроқарзлар бўйича тўловлар ўз вақтида амалга оширилмаган ҳолатларда банклар томонидан қўлланилаётган чора ва санкциялар амалиётини ўрганиб, айрим жиддий муаммоларни аниқлади.
Ўрганиш натижаларига кўра, айрим банкларда кечиктирилган тўловлар учун қўлланилаётган молиявий санкциялар кредитнинг дастлабки қиймати ёки кредиторнинг ҳақиқий харажатларига мутаносиб эмас.
Хусусан, тўлов муддати бузилган тақдирда кечиктирилган суммага ҳисобланадиган фоизлар шартномада белгиланган йиллик ставкага нисбатан 1,5–3 баробарга оширилиб, айрим ҳолатларда йиллик 150–180 фоизгача етаётгани қайд этилди.
Шунингдек, кредит бўйича фоиз тўлови кечиктирилганда кунлик пеня ҳисобланиши, унинг эса юқори чегараси белгиланмагани сабаб йиллик ҳисобда кредит суммасидан бир неча баробар ошиб кетиши ҳолатлари аниқланган. Бундан ташқари, ҳар бир кечикиш учун кредиторнинг реал харажатлари билан боғлиқ бўлмаган бир марталик жарималар ҳам қўлланилмоқда.
Марказий банк айрим ҳолларда оширилган фоиз ставкаси, пеня ва бир марталик жарималар бир вақтнинг ўзида қўлланилаётганини ҳам таъкидлади.
Натижада, кечикиш билан боғлиқ умумий қўшимча харажатлар кредитни ўз вақтида тўлаш қийматидан бир неча баробар ошиб, қарз олувчи учун оғир молиявий юклама юзага келтирмоқда.
Марказий банкка кўра, бундай амалиётлар кредиторлар учун тўлов кечикишининг олдини олишдан кўра, кечикишнинг ўзи иқтисодий жиҳатдан манфаатли бўлган моделни шакллантирмоқда.
Бу эса кредит шартларининг очиқлиги ва шаффофлигига путур етказиб, қарз олувчилар томонидан эҳтимолий молиявий оқибатларни олдиндан тўлиқ баҳолаш имкониятини чеклайди.
Марказий банк ушбу ҳолатлар томонлар манфаатлари мувозанатини бузиб, ижтимоий хатарларнинг ортишига, фуқаролар мурожаатларининг кўпайишига ва банк тизимига бўлган ишончнинг пасайишига олиб келаётганини билдирди.
Шу муносабат билан Марказий банк тўлов кечикиши учун қўлланиладиган санкциялар компенсацион характерга эга бўлиши лозимлигини таъкидлаб, кечикишни мустақил даромад манбаига айлантирувчи шартнома шартларини йўл қўйиб бўлмайдиган ҳолат деб ҳисоблашини маълум қилди.
Шунингдек, қарз олувчилар учун кредит шартномаларидаги молиявий жавобгарлик миқдорини аниқ ва олдиндан билиш имкониятини таъминлаш мақсадида қонунчилик талабларини қайта кўриб чиқиш зарурлиги қайд этилди.
.jpg)
