EFFECT.UZ – ҲАҚИҚАТ УЧУН!
Сўнгги янгиликлар
ШҲТ саммитида кибержиноятчиликка қарши кураш платформасини яратиш масаласи ҳам кўтарилди

ШҲТ саммитида кибержиноятчиликка қарши кураш платформасини яратиш масаласи ҳам кўтарилди

Глобаллашув шароитида кибержиноятчилик шахс, жамият ва давлат хавфсизлигига таҳдид солувчи энг хавфли ҳодисага айланмоқда. Шу боис кўплаб ташкилотлар, жумладан, ШҲТ ҳам ушбу соҳада самарали ҳамкорликни таъминлашга интилмоқда. Бу йўналишда нималар қилиш режалаштирилган? Улар қанчалик муҳим?

Ушбу масалалар бўйича ўзининг эксперт хулосасини Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги ҳузуридаги Ҳуқуқий сиёсат тадқиқот институти директорининг ўринбосари, юридик фанлари доктори, профессор Абдулазиз Расулев ўртоқлашди.

КИБЕРЖИНОЯТЧИЛИККА ҚАРШИ КУРАШИШ – ШҲТ ЭЪТИБОРИ МАРКАЗИДА

Бугунги ШҲТ саммитида қатор ташаббуслар эълон қилинди, хусусан, кибержиноятчиликка қарши кураш платформасини яратиш масаласи ҳам айтиб ўтилди. Нима учун бу савол кўпчиликни қизиқтиради? Жавоб оддий. Бугунги кунда замонавий технологиялар инфратузилма ва ҳаётнинг ажралмас қисмига айланмоқда. БМТ рақамли технологияларни барча 17 барқарор ривожланиш мақсадларига еришишнинг самарали воситаси деб номлагани бежиз емас. Рақамли технологиялардан фойдаланган ҳолда глобал ривожланиш рақамли келажак деб айтилишида ҳам мажозий маъно бор.

Афсуски, рақамлаштиришнинг салбий оқибатлари ҳам бор. Тажовузкорлар томонидан жиноий мақсадларга эришиш учун замонавий ахборот-коммуникация технологияларидан фойдаланилиш ҳолатлари ортмоқда. Кибержиноятчилик ҳодисаси пайдо бўлди, бу унинг кўлами ва жамоат хавфи даражаси жиҳатидан анъанавий жиноятчиликдан анча олдинда.

Нуфузли жаҳон експерт ва таҳлил доираларининг маълумотларига кўра, 2015-йилда кибержиноятчиликдан кўрилган зарар қарийб 3 триллионАҚШ долларини ташкил этган. Айни пайтда, 2025 йилга келиб тахмин қилинган зарар 10,5 триллионАҚШ долларини ташкил этади. Таққослаш учун, бу кўрсаткич ҳажми бўйича 2021 йилдаги Германия ва Япония ЯИМ қийматидан ошиб кетади, бу дунё ЯИМнинг 10 фоизига тенг. Фақатгина 2021 йил охирига келиб, Интернетда 60 миллион ҳуқуқбузар томонидан бир миллиардга яқин ҳуқуқбузарлик қайд этилди, бу Швейцария, Швеция, Белгия ва Португалия аҳолисидан кўпроқ. Умуман олганда, “Араб баҳори” воқеалари тарихи, “Исломий Давлат” фаолияти рақамли технологиялардан зарарли фойдаланиш мумкинлигини кўрсатмоқда.

ШҲТ Евроосиё ҳудудининг 60 фоизини эгаллаган ва дунё аҳолисининг ярми яшайдиган мамлакатларни бирлаштирадиган халқаро платформадир. Шу боис мазкур ташкилот учун кибержиноятчиликка қарши курашиш масалалари нафақат минтақавий, балки халқаро аҳамиятга ҳам эга.

ШҲТ доирасида кибержиноятчиликка қарши курашиш масаласи илк бор 2009 йилда ҳужжатлаштирилган эди. Унда ШҲТга аъзо давлатлар ҳукуматлари ўртасида халқаро ахборот хавфсизлиги соҳасида ҳамкорлик тўғрисида битим қабул қилинди. Ушбу шартномада олтита асосий таҳдид аниқланди, улар орасида ахборот жинояти алоҳида қайд етилди.

Шуниси эътиборга лойиқки, шартномада ахборот жинояти тушунчаси ахборотнинг яхлитлиги, мавжудлиги ва махфийлигини бузиш учун ахборот тизимларига кириб бориш; компьютер вируслари ва бошқа зарарли дастурларни қасддан ишлаб чиқариш ва тарқатиш; DDOS-ҳужумларини амалга ошириш (хизматни рад етиш) ва бошқа салбий таъсирлар; ахборот ресурсларига зарар етказиш; фуқароларнинг интеллектуал мулк ҳуқуқи ва шахсий ҳаётига тажовуз қилиш, шу жумладан, соҳадаги ахборотларда қонуний ҳуқуқ ва эркинликларини бузиш; фирибгарлик, талон-торож қилиш, товламачилик, контрабанда, ноқонуний гиёҳванд моддалар савдоси, болалар порнографиясини тарқатиш каби жиноятларни содир этишда ахборот ресурслари ва усулларидан фойдаланиш. Бу ташкилот ичидаги мувофиқлаштирилган ҳаракатларнинг муҳимлигини кўрсатади.

ШҲТ Минтақавий аксилтеррор ташкилоти ҳам доимий орган сифатида кибертерроризмга қарши курашда томонларнинг ваколатли органларини мувофиқлаштириш ва ўзаро ҳамкорлик қилишга кўмаклашувчи айрим саъй-ҳаракатларни амалга оширмоқда.

Бироқ, ушбу масалани янада самарали ҳал қилиш учун алоҳида платформани яратиш керак. ШҲТга аъзо давлатлар ўртасида кибержиноятчилик ҳолатини таҳлил қилиш ва ахборот алмашиш, миллий даражада кўрилаётган профилактика ва тезкор чора-тадбирларни баҳолаш, шунингдек, суд ва ҳуқуқни муҳофаза қилиш органлари ходимлари учун махсус тренинглар ўтказиш учун Кибержиноятчиликка қарши кураш бўйича ўзига хос Мувофиқлаштирувчи марказ ташкил етилиши лозим. Ушбу Марказнинг ташкил етилиши ШҲТга аъзо давлатларнинг тегишли ҳуқуқ-тартибот идораларига мунтазам равишда маълумотларни тўплаш, қайта ишлаш, ахборот, техник ва суд-тиббий ёрдам кўрсатиш, қўшма текширувларни мувофиқлаштириш, шунингдек, мутахассисларни ихтисослаштирилган тайёрлаш ва ўқитиш имконини беради. Марказ зарур тадқиқотлар ва дастурий таъминотни ишлаб чиқишни осонлаштириши, мавжуд ва потенциал таҳдидларни баҳолаши ва таҳлил қилиши, башорат қилиши ва олдиндан огоҳлантириши мумкин.

Ўзбекистон кибержиноятчиликка қарши курашиш масалалари бўйича фаол мавқега эга экани эътиборга молик омилдир. Бу Ўзбекистон ва бутун ШҲТ ҳамжамиятини ахборот-коммуникация технологиялари соҳасидаги жиноятлар сонининг кўпайиши, киберхавфсизлик соҳасидаги таҳдид ва таҳдидларнинг кучайиши борасида катта ташвиш уйғотаётганини яна бир бор таъкидлайди.

«Улашинг»

  • Смайлы и люди
    Животные и природа
    Еда и напитки
    Активность
    Путешествия и места
    Предметы
    Символы
    Флаги
Кликните на изображение чтобы обновить код, если он неразборчив

RATING