“Reklamaga ishondik, lekin na tom bor, na devor...”
Fuqarolarning ta’kidlashicha, ularni eng birinchi navbatda brendning jozibador reklamalari va va’dalari jalb qilgan. Odamlar to‘plagan jamg‘armalarini naqd ko‘rinishda va bank orqali topshirib, 2024 yil oxiriga qadar tayyor xonadonlarga ko‘chib o‘tishni rejalashtirishgan.
“2022 yil noyabr oyida shartnoma tuzganmiz, 226 million so‘m to‘laganmiz. 2024 yil dekabrda uyni topshirishlari kerak edi. Mana hozirgi ahvol: na devor bor, na tom bor. Telefon qilsak, turli bahonalar bilan ortga surib kelishdi”, — deydi jabrlanuvchilardan biri.
Ayniqsa, ijarada yashab, uchta bankdan kredit olib uy-joyga pul tikkan, hatto sog‘lig‘ini yo‘qotgan fuqarolarning dil og‘rig‘i juda chuqur. Ko‘pchilik to‘lov qilgani haqida faqatgina kirim orderi (prixodniy order) olganini va cheklar berilmaganini ta’kidlamoqda.
Bir xonadon bir nechta odamga sotilgan
Surishtiruvlar va tergov jarayonida yana bir shubhali va noqonuniy holat yuzaga chiqdi. Ba’zi xonadonlar bir emas, bir nechta fuqarolarga sotib yuborilgan.
“Men 100 foiz to‘lovni amalga oshirib, shartnomam bazada rasman rasmiylashtirilganini tekshirib olgandim. Ammo obyektga borganimda, boshqa bir ayol ham aynan shu xonadon uniki ekanini da’vo qilib chiqdi. Vaziyatga oydinlik kiritganimizdan so‘ng, mas’ullar ushbu xonadon bir vaqtning o‘zida og‘zaki va norasmiy bitimlar orqali ko‘chada boshqa shaxslarga ham sotib yuborilganini tan olishdi”, — deydi jabrlangan xaridorlardan biri.
Vaziyatning eng shubhali tomonlaridan biri — hujjatlar xronologiyasidir:
Qurilishning boshlanishi: “Original Lyuks” MCHJ 2022 yilda obyektda ishlarni boshlagan va sotuv bo‘limlarini ochgan.
Rasmiy ruxsatnoma: Qurilish vazirligi va inspeksiya tomonidan loyihaga rasman 2024 yilning iyun oyidagina ruxsat berilgan. (Ya’ni 2 yil davomida noqonuniy qurilish va targ‘ibot olib borilgan).
Bank krediti va garov: Rasmiy ruxsat berilganidan qisqa vaqt o‘tib, kompaniya mas’ullari ushbu qurilayotgan obyektni Poytaxt bankka garovga qo‘yish orqali 25 milliard so‘m (boshqa bankdan yana 20 milliard so‘m) kredit ajratib olishgan.
Bugungi kunda kredit to‘lovlari to‘xtab qolgani va bank bino egasiga aylanib qolish xavfi borligi fuqarolarni jiddiy xavotirga solmoqda. Bank vakillari esa garov notarial tartibda qonuniy rasmiylashtirilganini va kredit ajratishda amaldagi tartib-qoidalarga amal qilinganini ta’kidlashmoqda.
Hokimiyat va mutasaddilar reaksiyasi hamda bir hafta ichidagi ijobiy o‘zgarishlar
Norozi fuqarolar dastlab Sergeli tuman, so‘ngra Toshkent shahar hokimligi binosi oldida to‘plandi. Jazirama issiqda bir necha soatlab kutgan fuqarolarning murojaatidan so‘ng, Toshkent shahar hokimi Shavkat Umurzoqovning bevosita topshirig‘iga asosan maxsus ishchi guruh tuzildi.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Xalq qabulxonasida o‘tkazilgan uchrashuvda Toshkent shahar hokimining maslahatchisi, Sergeli tumani hokimi Davron Ismatov, tuman prokurori, Qurilish inspeksiyasi (GASN) hamda Poytaxt bank vakillari ishtirok etishdi.
Uchrashuvda ma’lum qilinishicha, asosiy ta’sischilardan biri Sherzod Qurbonov chet elga qochib ketgan va boshqa bir qancha gumonlanuvchilarga nisbatan jinoiy ish ochilib, qamoqqa olish ehtiyot chorasi qo‘llangan holda Bosh prokuratura tomonidan tergov ishlari davom ettirilmoqda. Shunga qaramay, hozirgi rahbar va investorlar qurilishni to‘xtatmasdan, 2024 yil yakuniga qadar dastlabki 5 ta pod’ezdni (8-pod’ezddan 13-pod’ezdgacha) bitkazib, fuqarolarga topshirishga va’da berishdi. Jarayonning sifati Qurilish inspeksiyasi tomonidan shartnomaga muvofiqligi bo‘yicha nazorat qilinsa, tuman prokuraturasi va Sergeli tumani hokimligi tomonidan jarayon qat’iy nazoratga olingan.
Ishchi guruh tuzilib, oradan bir hafta vaqt o‘tgach, obyektda sezilarli va ijobiy o‘zgarishlar yuz berdi:
Maxsus nazorat o‘rnatilguniga qadar obyektda atigi 8-10 nafar ishchi majburiy tartibda arang ishlayotgan edi.
Rahbariyat va mutasaddilarning bevosita aralashuvidan so‘ng, qurilish maydoniga kun sayin yangi kuchlar jalb etildi.
Oradan bir hafta o‘tib, 13 avgust kuni o‘tkazilgan navbatdagi uchrashuv va ko‘zdan kechirish jarayonida uy egalari — 100 dan ortiq fuqarolar obyektga borib, o‘z ko‘zlari bilan guvoh bo‘lishdi: hozirda qurilish maydonida 120 nafardan ortiq usta va ishchilar jadallik bilan mehnat qilmoqda.
Xulosa va kutilayotgan natija
Sobiq quruvchilarning mas’uliyatsizligi, nazoratsiz noqonuniy qurilishlar hamda bank garov mashmashasi oqibatida yuzlab oilalar, pensionerlar va bemor insonlar ko‘chada sarson bo‘lib qolgan edi.
Biroq shahar va tuman hokimligi, prokuratura hamda tegishli tashkilotlar tomonidan ishlarga jiddiy kirishilgani va kunlik nazorat o‘rnatilgani tufayli qurilish sur’ati keskin oshdi. Ayni paytda jabrlangan 600 dan ortiq fuqaro Bosh prokuratura hamda O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasidan ushbu tergov va qurilish jarayonlarini oxirigacha qat’iy nazoratda ushlab turishlarini, peshona teri bilan topgan mablag‘lari evaziga qurilayotgan o‘z uylarini o‘z vaqtida topshirishlarida amaliy yordam berishlarini so‘rashmoqda.
Voqealar rivojini kuzatishda davom etamiz.
Muhammad Ali Qozoqov tayyorladi.
