Beş marta homiladorlik, uçta abort, ikki nafar qiz va bir-biriga zid sud qarorlari. Bu oilaviy nizo ortida 12 va 7 yoşli ikki nafar bolaning taqdiri turibdi. Eng oğir savol: onaning xatti-harakatlari sudda tekşirilgan bir paytda, otaning bolalarga nisbatan xatti-harakatlari haqidagi daʼvolar qay darajada örganilgan?
Lola Bahodirovaning daʼvolariga köra, sobiq turmuş örtoği qizlariga konyak içirgan, ularning oldida yalanğoç holda yurgan. U, şuningdek, avvalgi homiladorliklari davomida bosim va tazyiqqa uçraganini bildirmoqda.
Eng oğir daʼvolardan yana biri — Lolaning beş marta homilador bölgani, uç holatda homilaning qiz ekani maʼlum bölgaç, abort qilingani haqidagi bayonoti.
Albatta, bu holatlar hozirça onaning daʼvolari. Ularning har biriga tegişli dalillar asosida huquqiy baho berilişi kerak.
Ayni paytda Lola Bahodirovaning sobiq turmuş örtoğiga tan jarohati yetkazgani uçun sudlangani sud hujjatlari bilan tasdiqlangan.
Biroq bu holatning özi onani avtomatik ravişda farzandlari uçun xavfli şaxs sifatida baholaşga yetarlimi?
Apellyatsiya sudi qanday xulosaga kelgan?
2026-yil 28-aprel kuni birinçi instansiya sudi Lola Bahodirovani onalik huquqidan mahrum qilgan. Biroq 2-iyun kuni Samarqand viloyati sudi mazkur qarorni bekor qilgan.
Apellyatsiya sudining fikriça, birinçi instansiya iş uçun ahamiyatli holatlarni töliq aniqlamagan va öz xulosalarini yetarli dalillar bilan asoslamagan.
Sud hujjatida Lola Bahodirovaning bolalarining hayoti yoki soğliğiga qarşi jinoyat sodir etganini tasdiqlovçi dalillar mavjud emasligi körsatilgan.
Şuningdek, uning şaxsiy xulq-atvori qizlarining jismoniy yoki ruhiy soğliğiga zarar yetkazayotgani, bolalarga nisbatan şafqatsiz muomala qilgani yoki ularni haqoratlaganini tasdiqlovçi yetarli dalillar ham aniqlanmagan.
Yana bir muhim jihat — «Inson» ijtimoiy xizmatlar markazining 2026-yil 21-apreldagi 25 va 26-sonli xulosalari.
Ularda onalik huquqidan mahrum qiliş masalasini körib çiqiş tavsiya etilgan. Biroq apellyatsiya sudi bunday xulosalarni öz-özidan yetarli dalil deb hisoblamagan.
Endi asosiy savol — otaga nisbatan bildirilgan daʼvolar tekşirilganmi?
Agar onaning bolalarga munosabati, şaxsiy xulq-atvori va ularning xavfsizligi masalalari dalillar asosida baholangan bölsa, unda otaning xatti-harakatlari haqidagi oğir daʼvolar ham xuddi şu mezonlar asosida örganilişi kerak emasmi?
Jumladan:
— qizlariga spirtli içimlik, xususan konyak içirgani haqidagi daʼvo tekşirilganmi?
— bolalarning otasi bilan yaşayotgan muhiti xolisona örganilganmi?
— ularning ruhiy va jismoniy holati böyiça tegişli mutaxassislar xulosasi olinganmi?
— ota va onaning bolalar uçun yaratayotgan şaroitlari bir xil mezon asosida baholanganmi?
— bolalar bilan kim va qanday tartibda suhbatlaşgan?
Bu savollar ayniqsa muhim. Çunki gap oddiy oilaviy nizo haqida emas, balki ikki nafar voyaga yetmagan bolaning qayerda va kim bilan yaşaşi haqida ketmoqda.
«Bola nima dedi?» emas, «u buni erkin aytdimi?»
Işda bolalarning fikri masalasi ham alohida ahamiyatga ega.
Onaning aytişiça, qizlari uni yaxşi körişini bildirgan, biroq otasi bilan qolişni tanlagan. Lola Bahodirova esa bu qaror ortida bosim bölişi mumkinligini daʼvo qilmoqda.
Bu ham hozirça onaning bayonoti.
Biroq bolalar bilan boğliq nizolarda faqat «bola nima dedi?» degan savolning özi yetarli emas.
Bola bu fikrni erkin va mustaqil ravişda bildirdimi?
Amaldagi Oila kodeksining 68-moddasida bolaning manfaatlariga daxldor masalalarda uning fikrini inobatga oliş belgilangan.
Şu bilan birga, uşbu iş böyiça apellyatsiya qarori 2026-yil 2-iyunda qabul qilingan, yangi tahrirdagi norma esa 1-iyuldan kuçga kirgani qayd etilmoqda. Şu sababli işda qaysi tahrirdagi norma qöllangani ham huquqiy jihatdan aniqlaştirilişi kerak.
14 kun içida nima özgardi?
Sud hujjatida 2026-yil 14-aprelda Lolaning bolalarni olib beriş haqidagi talabi rad etilgani qayd etilgan.
Oradan atigi 14 kun ötib — 28-aprel kuni u onalik huquqidan mahrum qilingan.
Bu holat ham qator savollarni yuzaga keltiradi:
14 kun içida nima özgardi?
Yangi dalillar paydo böldimi?
Bolalarning holati özgardimi?
Yangi psixologik xulosa olindimi?
Bizda 14-apreldagi sud qarorining töliq matni mavjud emas. Şuning uçun bu savollarga hozirça aniq javob beriş imkoni yöq.
Biroq mazkur xronologiya işning barça hujjatlari töliq örganilişi zarurligini körsatadi.
Bir tomonda — sudlangan ona. Ikkinçi tomonda — oğir daʼvolar. Örtada esa ikki qiz...
Mazkur işni faqat «ona jinoyat qilgan» yoki «ota aybdor» degan ikki xil xulosaga keltirib qöyiş ham töğri emas.
Bir tomonda — Lola Bahodirovaning tan jarohati yetkazgani uçun sudlangani haqidagi sud hujjati bor.
Ikkinçi tomonda — uning oiladagi zöravonlik, homiladorlik paytidagi bosim va sobiq erining qizlarga nisbatan xatti-harakatlari haqidagi oğir daʼvolari mavjud.
Ularning bir qismi hozirça mustaqil dalillar bilan tasdiqlangani haqida bizda maʼlumot yöq.
Uçinçi tomonda esa — 12 va 7 yoşli ikki qiz.
Şuning uçun mazkur işda eng muhim masala kimni oqlaş yoki kimni ayblaş emas.
Eng muhim savol:
Ikki nafar bola uçun qaysi muhit xavfsizroq va qaysi qaror ularning manfaatiga köproq mos?
Otaning xatti-harakatlari haqidagi daʼvolar ham onaga qöyilgan talablar kabi xolis va töliq tekşirilganmi?
Bolalarning fikri erkin şakllanganmi?
Ularning jismoniy va ruhiy xavfsizligi haqiqatan ham birinçi öringa qöyilganmi?
Ota yoki onani ota-onalik huquqidan mahrum qiliş — bolaning kelajagiga bevosita taʼsir qiladigan jiddiy huquqiy çora. Şuning uçun bunday qaror taxminlar, bir tomonlama xulosalar yoki asossiz omillar bilan emas, har ikki tomonga nisbatan xolis örganilgan dalillar va, eng avvalo, bolalarning eng yaxşi manfaatlaridan kelib çiqib qabul qilinişi kerak.
Ikki qiz uçun qaysi muhit xavfsiz? Otaning xatti-harakatlariga ham munosib huquqiy baho beriladimi?
EFFECT.UZ mazkur iş böyiça savollarga javob izlaş va voqealar rivojini yoritişda davom etadi.
Jurnalist: Nilufar Yoriqulova
