Şerbek Rahmonov işida nega jinoyatga boşqaça huquqiy baho beriş talab qilinmoqda? Inson hayotiga zomin bölgan voqeada faqat oqibatni qayd etişning özi yetarlimi? Yoki voqea qanday tayyorlangani, hujum qanday sodir etilgani, odamzotga nisbatan qanday harakatlar amalga oşirilgani va voqeadan keyin iştirokçilar özini qanday tutgani ham jinoyatning huquqiy tasnifini belgilaşda hal qiluvçi ahamiyat kasb etadimi?
Samarqand viloyati Payariq tumanida Şerbek Rahmonov va Nodir Matiyevga nisbatan sodir etilgan hujum bilan boğliq jinoyat işi yuzasidan ana şu savollar oçiq qolmoqda.
Marhum Şerbek Rahmonovning oilasi esa işga berilgan huquqiy bahodan norozi bölib, qilmişni qasddan odam öldiriş nuqtai nazaridan ham qayta körib çiqiş zarurligini talab qilmoqda.
Marhumning akasi nimani daʼvo qilmoqda?
Şerbek Rahmonovning akasi Xurşid Rahmonovning taʼkidlaşiça, ukasiga boş qismiga armatura bilan bir neça marta qattiq zarba berilgan. Uning aytişiça, Şerbek ovloq joyga olib borilib, kömilgan. Keyin uning tirik qolgani maʼlum bölgaç, unga nisbatan sim bilan böğiş kabi noinsoniy harakatlar sodir etilgan.
Agar bu daʼvolar dalillar bilan tasdiqlansa, masala faqat oğir tan jarohati yetkazilgani bilan çeklanib qolmasligi mumkin.
Çunki jinoyatni huquqiy baholaşda faqat jabrlanuvçining qanday jarohat olgani emas, balki unga nisbatan harakatlar qanday şaroitda, qanday usulda va qanday maqsadda amalga oşirilgani ham ahamiyatli.
Marhumning akasi aynan şu nuqtaga urğu bermoqda: ukasiga nisbatan qilingan harakatlarda qasddan odam öldiriş niyati bölgan-bölmagani ham tekşirilişi kerak, deb hisoblamoqda.
Albatta, bular — marhum yaqinining bayonotlari. Ularning huquqiy ahamiyati esa faqat tegişli dalillar bilan tasdiqlanganidan keyin belgilanişi mumkin.
Iş esa 97 bilan emas balki, 104-moddaga yönaltirilgan...
EFFECT.UZ manbasiga taqdim etilgan iş hujjatlarida jinoyat işi Jinoyat kodeksining 104-moddasi bilan qözğatilgani, keyingi hujjatlarda esa mazkur moddaning 3-qismi «d» bandi körsatilgani aks etgan.
Marhumning akasi esa jinoyatga Jinoyat kodeksining 97-moddasi — qasddan odam öldiriş nuqtai nazaridan ham huquqiy baho beriş masalasini kötarmoqda.
Demak, bu yerda asosiy bahs bitta savolga borib taqaladi:
Tergov organi voqeadagi barça harakatlarni hisobga olgan holda huquqiy tasnifni belgiladimi yoki asosiy eʼtibor faqat yetkazilgan jarohatning oğirligiga qaratildimi?
Bu savolga javob beriş uçun voqeaning faqat yakuni emas, butun zanjiri örganilişi kerak.
Voqea oldidan nima bölgan?
Marhumning akasi voqeadan oldin ukasi taʼqib qilinganini, hujum bir neça kişi iştirokida sodir etilganini va bu holatlarga oid dalillar mavjudligini iddao qilmoqda. U ayrim şaxslar va voqea iştirokçilari haqida ham körsatmalar bergan.
Agar voqea oldidan jabrlanuvçini taʼqib qiliş, uni maʼlum bir joyga olib boriş yoki unga nisbatan rejali harakatlar amalga oşirilgani haqida dalillar mavjud bölsa, ularning jinoyat tarkibiga taʼsiri qanday baholangan?
Bu sodda jarayon emas. Çunki voqeadan oldingi harakatlar ehtimoliy qasdning mavjudligi yoki mavjud emasligini aniqlaşda muhim ahamiyatga ega bölişi mumkin.
Videokuzatuv yozuvlari nimani körsatadi?
Işga oid hujjatlar röyxatida videokuzatuv yozuvlarini közdan keçiriş bayonnomasi ham mavjud. Demak, videomateriallar tergov doirasida örganilgan. Ammo bu yerda yana bir prinsipial savol paydo böladi:
Videoyozuvlar şunçaki körib çiqildimi yoki undagi har bir muhim harakat jinoyat işidagi boşqa dalillar bilan soliştirildimi?
Kim qayerda bölgan?
Kim birinçi bölib harakat qilgan?
Jabrlanuvçi qanday holatda olib ketilgan?
Unga nisbatan qanday harakatlar amalga oşirilgan?
Voqeadan keyin iştirokçilar qayerga borgan?
Ularning harakatlari voqeadan keyingi holatni qanday izohlaydi?
Bu savollarning har biri jinoyatning huquqiy tasnifi uçun ahamiyatli bölişi mumkin.
Şuning uçun videokuzatuv yozuvining borligi emas, undagi maʼlumotlarga qanday huquqiy baho berilgani muhim.
Guvohlar körsatmalari-çi?
Marhumning akasi keltirayotgan vajlardan yana biri — voqeada bir neçta şaxs iştirok etgani haqidagi daʼvo. Şunday ekan, guvohlar körsatmalari özaro soliştirilganmi? Ulardagi ziddiyatlar aniqlanganmi?
Kimning körsatmasi qaysi dalil bilan tasdiqlangan?
Kimning körsatmasi rad etilgan va nima sababdan?
Marhum yaqini tomonidan bildirilgan har bir muhim vaj böyiça alohida protsessual tekşiruv ötkazilganmi?
Jamoatçilik uçun eng muhim savollardan biri ham şu.
Çunki biror dalilni işga qöşişning özi hali unga töliq huquqiy baho berilganini anglatmaydi.
27-oktyabr: tergov tamomlangan
2026-yil 27-oktyabrda tuzilgan bayonnomada dastlabki tergov harakatlari tamomlangani, töplangan hujjatlar ayblov xulosasini tuziş uçun yetarli deb topilgani qayd etilgan.
Şuningdek, jabrlanuvçining qonuniy vakili va uning himoyaçisiga iş materiallari bilan tanişiş imkoniyati berilgan. Bu protsessual jarayondagi muhim bosqiç.
Ammo tergovning yakunlangani işdagi barça savollar ham avtomatik ravişda tugadi, degani emas. Aksinça, aynan şu bosqiçda jabrlanuvçi tomon iş materiallarini örganib, tergovda eʼtibordan çetda qolgan deb hisoblagan holatlarni kötarişi mumkin.
Hujjatlarda jabrlanuvçining qonuniy vakiliga iş materiallari bilan tanişiş, eʼtiroz va iltimosnomalar kiritiş huquqi berilgani ham körsatilgan.
Endilikda savol:
Agar jabrlanuvçi tomon tergov natijalariga eʼtiroz bildirsa, uning vajlari qay tartibda va qaysi organ tomonidan körib çiqiladi?
Eng oğir savol: huquqiy tasnif töliq tekşirildimi?
Marhumning oilasi talab qilayotgan narsa — kimnidir oldindan aybdor deb eʼlon qiliş emas. Ular jinoyatning huquqiy tasnifiga oid masalaga boşqaça yondaşişni söramoqda. Bu talabning mohiyatini bir savol bilan ifodalaş mumkin:
Agar insonga bir neça marta oğir zarba berilgani, uni ovloq joyga olib boriş, kömiş va tirik qolganidan keyin böğiş haqidagi daʼvolar mavjud bölsa, uşbu holatlarning barçasiga 104-modda doirasida töliq huquqiy baho berilganmi?
Yoki uşbu holatlar jinoyatning boşqa ehtimoliy huquqiy tasnifi nuqtai nazaridan ham alohida tekşirilişi kerakmidi? Bu savolga faqat tergov materiallarini töliq örgangan vakolatli organlar javob berişi mumkin.
Tergov yakunlangan bölsa, haqiqatga olib boradigan savollar ham yakunlandimi?
Şerbek Rahmonov işida bugun oçiq turgan masala faqat «kim aybdor?» degan savol emas.
Yana muhimroq savollar bor:
Jinoyat qanday sodir etilgan?
Nima uçun sodir etilgan?
Voqeadan oldin qanday harakatlar bölgan?
Voqea vaqtida qanday harakatlar amalga oşirilgan?
Voqeadan keyin iştirokçilar özini qanday tutgan?
Bu harakatlarning barçasiga yagona huquqiy mantiq asosida baho berilganmi?
Va nihoyat:
Marhumning oilasi kötargan asosiy eʼtirozlar tergovda töliq va xolis tekşirilganmi?
Bu savollar kimnidir sudsiz aybdor qiliş uçun emas. Aksinça, inson hayoti bilan boğliq işda har bir muhim holat çetda qolmaganiga işonç hosil qiliş uçun qöyilmoqda.
EFFECT.UZ Samarqand viloyati IIB huzuridagi Tergov boşqarmasi va vakolatli prokuratura organlaridan mazkur savollarga rasmiy munosabat kutadi.
Agar tergov organi 104-modda böyiça huquqiy tasnifni tanlaşga asos bölgan holatlarni tuşuntirsa, şuningdek, marhum yaqinining 97-modda böyiça huquqiy baho beriş haqidagi vajlari qanday tekşirilganini maʼlum qilsa, bu jamoatçilik uçun ham muhim aniqlik böladi.
Zero, tergovning tamomlangani işning mohiyatiga oid savollar ham tugadi, degani emas. Haqiqatga erişiş uçun berilgan har bir asosli savolga qonun doirasida javob bölişi kerak.
EFFECT.UZ iş böyiça yangi maʼlumotlarni qonuniylik, xolislik va jurnalistik tekşiruv tamoyillari asosida örganişda davom etadi. Rasmiy munosabatlar olinsa, ular ham materialda töliq yoritiladi. Tergov siri bilan himoyalanadigan maʼlumotlar oşkor etilmaydi, sudda hali isbotlanmagan daʼvolar esa fakt sifatida taqdim qilinmaydi.
Jurnalist: Mohinur Hamdamova
