Qorong‘i rejim
Özbekiston

Köksaroyda 2,3 milliard sömlik savol: hukumat “protokoli” bor, ammo ijara puli nega tölanmayapti?

Akmal Eshonxonov17 ko'rishlar
Köksaroyda 2,3 milliard sömlik savol: hukumat “protokoli” bor, ammo ijara puli nega tölanmayapti?

Jizzaxdagi «Köksaroy» savdo majmuasida faoliyat yuritayotgan zargar tadbirkorlar bir yillik ijara xarajatlarini davlat tomonidan qoplab beriş belgilanganini aytmoqda. Biroq 2026-yil 13-noyabr holatiga kelib, Biznes-ombudsmanning özi Hukumat bayonining bu böyiça topşiriği bajarilmaganini rasman qayd etgan. Xöş, qaror bor, mablağ manbasi körsatilgan, tadbirkorlar esa iş boşlagan. Unda muammo qayerda?

Jizzax şahridagi «Köksaroy» savdo majmuasi atrofidagi vaziyat oddiy ijara mojarosidan köra kengroq masalani kötarmoqda. Gap bir guruh tadbirkorning ijara puli haqidagi talabida emas. Bu yerda davlat rahbariyati darajasida belgilangan maqsadlar, Boş vazir raisligida qabul qilingan bayon, davlat jamğarmasi hisobidan xarajatlarni qoplaş böyiça kelişuv va, nihoyat, uşbu qarorning amalda bajarilmay qolgani haqida gap ketmoqda.

Hozirça mavjud hujjatlar bir narsani aniq körsatmoqda: «Köksaroy» böyiça davlat darajasida qaror qabul qilingan, ammo uning ijrosi 2026-yil noyabr oyigaça taʼminlanmagan.

1 200 kvadrat metr, 200 ta iş örni va bir yillik ijara

2026-yil 13-mart kuni Özbekiston Respublikasi Boş vaziri Abdulla Aripov rahbarligida Jizzax şahrida sayyor majlis ötkazilgan. Uning yakuni böyiça 47-son Bayon qabul qilingan. Hujjat 2026-yil 19-mart sanasi bilan rasmiylaştirilgan. Bayonning 30-bandi aynan «Köksaroy» savdo markaziga bağişlangan.

Unda Savdo-sanoat palatasining Jizzax şahridagi «Köksaroy» savdo markazining birinçi qavatidagi 1 200 kvadrat metr maydonga mahalliy zargarlik buyumlari sotuvçilarini joylaştiriş, bu orqali 200 nafar yangi iş örni yaratiş taklifiga rozilik berilgan.

Bundan taşqari, 2025-yil 1-dekabrdan 2026-yil 1-dekabrga qadar belgilangan bir yillik ijara tölovi xarajatlarini Savdoga kömaklaşiş jamğarmasi mablağlari hisobidan qoplab beriş nazarda tutilgan.

Yaʼni hujjatda uçta asosiy körsatkiç aniq belgilangan:

1 200 m² maydon. 200 ta yangi iş örni. Bir yillik ijara xarajatlarini jamğarma hisobidan qoplaş.

Bu şunçaki umumiy tavsiya emas, Boş vazir raisligidagi sayyor majlis bayonining alohida bandida aks etgan qaror.

Tadbirkorlar nimaga işondi?

«Köksaroy»da iş boşlagan zargar tadbirkorlarning Biznes-ombudsmanga yöllagan murojaatida aytilişiça, ular davlat tomonidan belgilangan uşbu qöllab-quvvatlaş çoralariga işonib, savdo majmuasida faoliyatini boşlagan.

Tadbirkorlar murojaatida 1200 kvadrat metr maydonning bir yillik ijara haqi 50 foiz çegirma asosida 2 milliard 300 million sömdan ortiq qilib belgilangani körsatilgan.

Ularning bildirişiça, bu maydonda 200 ta yangi iş örni yaratilişini taʼminlaş maqsad qilingan. Murojaatda tadbirkorlarning 90 foizini xotin-qizlar taşkil etişi ham qayd etilgan. Biroq tadbirkorlar uçun muammo aynan şu yerda boşlangan.

Ularning taʼkidlaşiça, Savdo-sanoat palatasi tomonidan bir yillik ijara xarajatlari hanuzgaça qoplab berilmagan. Buning ortidan «Köksaroy» maʼmuriyati tadbirkorlardan ijara haqini talab qila boşlagan. Murojaatda hatto savdo majmuasidan çiqarib yuboriş va mablağni qonuniy tartibda undiriş haqida ogohlantirişlar bölayotgani aytilgan.

Eng qiziği — bu daʼvoni Biznes-ombudsman ham tasdiqlagan

Bu işdagi eng muhim hujjatlardan biri 2026-yil 13-noyabrda rasmiylaştirilgan. Özbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qiliş böyiça vakil — Biznes-ombudsman Abdumannop Böriyev Özbekiston Respublikasi Boş vazirining örinbosari, Hukumat komissiyasi raisi Jamşid Xodjayevga rasmiy xat yuborgan.

Xatda Jizzax şahridagi «Köksaroy» savdo markazida savdo qilayotgan bir guruh tadbirkorlar bir yillik ijara tölovi xarajatlari qoplab berilmaganidan norozi bölib murojaat qilgani qayd etilgan.

Şundan keyin esa juda muhim xulosa keltirilgan: «47-son bayoni ... 30-bandi ijrosi bajarilmasdan qolgan».

Demak, bu endi faqat tadbirkorlarning şikoyati emas. Biznes-ombudsmanning rasmiy xatida ham Hukumat bayonining uşbu bandi ijrosi taʼminlanmagani qayd etilmoqda.

Biznes-ombudsman şu munosabat bilan Boş vazir örinbosaridan bayon ijrosini taʼminlaş hamda bir yillik ijara tölovi xarajatlarini Savdoga kömaklaşiş jamğarmasi hisobidan qoplaşda amaliy yordam söragan.

Tadbirkorlarga berilgan javob ham şuni körsatmoqda

Biznes-ombudsman devonining Jizzax viloyatidagi hududiy bölimi ham 2026-yil 13-noyabrda «Köksaroy» savdo markazidagi tadbirkorlarga javob bergan. Unda tadbirkorlarning bir yillik ijara xarajatlari qoplab berilmagani haqidagi murojaati körib çiqilgani aytilgan.

Hujjatda yana bir bor 47-son Bayonning 30-bandi ijrosi bajarilmay qolgani qayd etilgan. Eng muhimi, hududiy bölim tadbirkorlarga Vazirlar Mahkamasiga uşbu masala böyiça tegişli xat kiritilganini maʼlum qilgan. Şunday qilib, 13-noyabr holatiga kelib masala yana yuqori darajaga olib çiqilgan.

Ammo savol özgarmay qolmoqda: nega?

Bu yerda bir qaraşda oddiy tuyulgan, ammo javobi juda muhim bölgan savol bor.

2026-yil mart oyida Boş vazir raisligidagi majlisda aniq qaror qabul qilingan.

Unda:

— 1200 kvadrat metr maydon;

— 200 ta yangi iş örni;

— 2025-yil 1-dekabrdan 2026-yil 1-dekabrgaça bölgan bir yillik davr;

— ijara xarajatlarini Savdoga kömaklaşiş jamğarmasi hisobidan qoplaş aniq körsatilgan.

Ammo 2026-yil 13-noyabr holatiga kelib bu topşiriq bajarilmagan. Bu holatni Biznes-ombudsmanning özi rasman qayd etgan. Demak, masala endi «tadbirkorlar haq yoki nohaq» degan bahsdan çiqib ketgan.

Asosiy savol:

Hukumat bayonining 30-bandi ijrosi qaysi bosqiçda töxtab qoldi?

Protokol bor, mablağ manbasi ham körsatilgan

Bu işning yana bir qiziq jihati bor. Köpinça davlat qarorlarida mablağ manbasi aniq körsatilmagani sababli ijro masalasi çözilişi mumkin.

Bu holatda esa 30-bandda ijara xarajatlari Savdoga kömaklaşiş jamğarmasi mablağlari hisobidan qoplanişi belgilangan. Şunday ekan, jurnalistik suriştiruv uçun keyingi asosiy savollar tabiiy ravişda paydo böladi:

Savdo-sanoat palatasi jamğarmaga murojaat qilganmi?

Qança summa uçun murojaat qilingan?

Qanday hujjatlar taqdim etilgan?

Jamğarma mablağ ajratiş böyiça qaror qabul qilganmi?

Agar ajratmagan bölsa, sababi nima? Agar hujjatlarda kamçilik bölgan bölsa, bu kamçilikni kim bartaraf etişi kerak edi?

Hozirgi bizdagi hujjatlar uşbu savollarning barçasiga javob bermaydi. Şuning uçun biror taşkilotni ayblaşga hali asos yöq. Lekin ijro taʼminlanmagani haqida rasmiy hujjat bor.

Bir qarordan keyin ikki tomon örtasida qolgan tadbirkorlar

Hozirgi vaziyatda eng murakkab holat tadbirkorlar zimmasiga tuşmoqda. Bir tomonda — ular işonib faoliyatini boşlagan davlat dasturi va Hukumat bayoni bor. Ikkinçi tomonda esa — «Köksaroy» maʼmuriyatining ijara haqini talab qiliş huquqi masalasi turibdi.

Tadbirkorlar esa ikki öt örtasida qolgan. Ulardan ijara haqi talab qilinmoqda, ammo özlari tayanayotgan Hukumat bayonida bir yillik ijara xarajatlarini jamğarma hisobidan qoplaşga rozilik berilgan.

Şu sababli muammoning markazida faqat pul emas, davlat qarorining amaldagi kafolati masalasi turibdi.

Islohotning eng zaif nuqtasi — qarordan keyingi ijro bölsa-çi?

«Köksaroy» voqeasi yana bir muhim masalani körsatmoqda. Davlat darajasida tadbirkorlikni qöllab-quvvatlaş böyiça qaror qabul qilinişi — jarayonning yakuni emas.

U qarorning kim tomonidan, qay tartibda, qaysi muddatda va qanday moliyaviy mexanizm asosida bajarilişi ham şunçalik muhim. Aks holda qoğozdagi qöllab-quvvatlaş bilan amaldagi tadbirkorlik muhiti örtasida katta farq paydo bölişi mumkin.

«Köksaroy»da esa hozir aynan şu holat yuzaga kelgani körinib turibdi:

200 ta iş örni yaratiş maqsadi bor.

1200 m² maydon ajratilgan.

Ijara xarajatlarini qoplaş böyiça Hukumat bayoni bor.

Ammo 2026-yil 13-noyabr holatiga kelib, tölov amalga oşmagan.

Bu faktlarni Biznes-ombudsman ham tasdiqlagan.

Endi kim javob beradi?

Bu suriştiruvda javob talab qiladigan asosiy taşkilotlar aniq.

Savdo-sanoat palatasi — 30-band ijrosi uçun qanday çora kördi?

Savdoga kömaklaşiş jamğarmasi — mablağ ajratiş böyiça qanday qaror qabul qildi?

Vazirlar Mahkamasi — 47-son Bayonning 30-bandi nega öz vaqtida bajarilmadi?

Jizzax viloyati va şahar hokimligi — uşbu jarayonda qanday vazifani bajargan?

«Köksaroy» maʼmuriyati — tadbirkorlardan ijara haqini talab qilişga qanday huquqiy asosga ega?

Va eng muhimi:

Davlat darajasida berilgan topşiriqni bajarmaslikka nima sabab böldi?

Hozirgi hujjatlar bu savolga hali töliq javob bermaydi. Ammo ular bir muhim holatni aniq körsatib turibdi:

«Köksaroy»dagi muammo tadbirkorlarning şunçaki, ijara nizosi emas. Bu — Boş vazir raisligidagi majlis bayonida belgilangan vazifaning amalda ijro etilmay qolgani bilan boğliq masala.

13-noyabr kuni Biznes-ombudsmanning özi bu haqda Vazirlar Mahkamasiga murojaat qilgan. Endi esa masalaning navbatdagi bosqiçi — qarorni kim ijro etişi kerak edi va aynan qayerda jarayon töxtab qolganini hujjatlar bilan aniqlaş.Çunki tadbirkor uçun qarorning qoğozda borligi emas, uning amalda bajarilişi muhim.

«Köksaroy»da esa hozirça eng katta savol şu:

Hukumatning 30-bandi bor. Biznes-ombudsman uning ijro etilmaganini tasdiqlagan. Unda 2,3 milliard sömdan ortiq ijara masalasi qaçon va kim tomonidan hal qilinadi?

Ulashish:

O'xshash yangiliklar

Köksaroyda 2,3 milliard sömlik savol: hukumat “protokoli” bor, ammo ijara puli nega tölanmayapti? | Effect.uz