Сиёсат

5 миллион тонна пахта қандай етиштирилди? 2026-йил ҳосили ортидаги 11 ҳақиқат

Akmal Eshonxonov11 кўришлар
5 миллион тонна пахта қандай етиштирилди? 2026-йил ҳосили ортидаги 11 ҳақиқат

Ўзбекистонда 2026-йилда пахта етиштириш бўйича янги натижа қайд этилди. Республика бўйича 5 миллион 2 минг тонна пахта хомашёси етиштирилиб, ўртача ҳосилдорлик 56,2 сентнерни ташкил қилди.

Тақдим этилган 1990–2026-йиллар статистикасига кўра, 1990-йилда 1,83 млн гектар майдондан 5,058 млн тонна пахта олинган бўлса, ҳосилдорлик 27,6 сентнер бўлган. 2026-йилда эса 890 минг гектар майдондан 5,002 млн тонна ҳосил олинган ва ҳосилдорлик 56,2 сентнерга етган.

Бу натижага эришишда экиш схемасидан тортиб, уруғчилик, дефолиация, механизация, рақамли мониторинг ва молиявий имтиёзларгача бўлган бир қатор чоралар қўлланган.

Экиш схемаси ўзгарди

Пахта етиштиришда 90 ва 60 сантиметрлик экиш схемаларидан воз кечилиб, 76 сантиметрлик қўшқатор ва яккақатор экиш схемасига ўтилган.

Жумладан, 76×10 сантиметрлик қўшқатор усулда гектарига 220–240 минг туп, 76 сантиметрлик схемада эса 160–180 минг туп кўчат жойлаштирилган. Илгариги кўрсаткич эса 80–110 минг туп атрофида бўлган.

Жорий йилда 670,7 минг гектар, яъни майдонларнинг 75 фоизида 76×10 сантиметрлик қўшқатор, 218,8 минг гектарда эса 76 сантиметрлик схема қўлланган.

Хорижий ва маҳаллий навлардан фойдаланилди

Республика бўйича 603,8 минг гектар майдонга кўсак қурти ва гербицидга чидамли хорижий навлар, 285,7 минг гектарга эса тезпишар ва тола сифати юқори бўлган маҳаллий навлар экилган.

Шунингдек, 305,2 минг гектарда «Шинжон» усулида чигит экиш йўлга қўйилган. Бу кўрсаткич ўтган йилга нисбатан 124 минг гектарга кўп.

Пахтачиликда «8 та қонун» тамойили

Фермер ва кластерлар учун пахта етиштиришда бажарилиши лозим бўлган 8 та асосий йўналиш илмий тавсиялар асосида ишлаб чиқилган.

Улар кўчат қалинлиги, экиш схемаси, ўсимликни бошқариш, озиқлантириш, ғўзани пишириш, ҳимоя зоналарини ташкил этиш, дала маданияти ва қонунларга риоя қилиш ҳамда экологик тоза далани қамраб олган.

Ғўзани иссиқ ва зараркунандаларга чидамли қилиш чоралари

Пахтанинг жазирама иссиқ ва сувсизликка чидамлилигини ошириш ҳамда зараркунандалар таъсирини камайтириш мақсадида бор кислотаси, аспирин, ачитқи ва кремний ўғитлари билан ишлов берилган.

Ҳосилни пишириш жараёнида эса дефолиация ва десикация ишлари уч босқичда ташкил этилган.

Аввало этефон билан ишлов берилиб, ғўзанинг «қариши» тезлаштирилган. Кейин юмшоқ таъсир этувчи дефолиантлар қўлланилган. Якуний босқичда эса қаттиқ таъсир этувчи препаратлар ва десикантлардан фойдаланилган.

Пахта теримида механизация кучайтирилди

2026-йилда пахта теримига 2,8 мингта пахта териш машинаси жалб қилинган. Натижада ҳосилни бир мартада териб олиш ва терим муддатини икки ойдан бир ойга қисқартириш мақсад қилинган.

«Устоз-шогирд» тизими рақамлаштирилди

2025-йилда гектаридан 30 сентнердан кам ҳосил олган 4 658 нафар фермерга юқори ҳосилдорликка эришган 946 нафар тажрибали фермер ва кластерлар устоз сифатида бириктирилган. Бунда ҳар беш нафар шогирдга битта устоз бириктирилган.

2026-йил пахта ҳосили учун ушбу жараёнлар «Рақамли қишлоқ хўжалиги» платформаси орқали мониторинг қилинган. Шунингдек, устозлар томонидан берилган амалий кўрсатмаларни қайд этиш ва натижаларни баҳолаш учун «Устоз дафтари» ишлаб чиқилган.

Пахтачиликка 12 триллион сўм имтиёзли кредит

Пахта етиштиришда агротехник тадбирларни ўз вақтида молиялаштириш мақсадида 2026-йил ҳосили учун 12 триллион сўм имтиёзли кредит ажратилган.

Бундан ташқари, биржа савдолари орқали сотилган ҳар бир тонна пахта хомашёси учун 1 миллион сўмдан субсидия ажратиш механизми қўлланган. Жами субсидия миқдори 2,4 триллион сўмни ташкил этган.

Шу тариқа 2026-йилда пахта майдонларининг қисқаришига қарамай, ҳосилдорлик ва ялпи ҳосил сезиларли ошган.

Расмий маълумотларда 2025-йилда 876 минг гектардан 3,986 млн тонна пахта олинган бўлса, 2026-йилда 890 минг гектар майдондан 5,002 млн тонна ҳосил етиштирилган. Ҳосилдорлик эса бир йилда 45,5 сентнердан 56,2 сентнерга кўтарилган.

Демак, 2026-йилдаги 5 миллион тоннадан ортиқ ҳосил фақат экиладиган майдонни кенгайтириш ҳисобига эмас, балки экиш схемаси, нав танлаш, агротехнология, механизация, рақамли мониторинг ва молиявий қўллаб-қувватлаш тизимининг биргаликда қўлланилиши билан боғлиқ бўлган.

Улашиш:

Ўхшаш янгиликлар

5 миллион тонна пахта қандай етиштирилди? 2026-йил ҳосили ортидаги 11 ҳақиқат | Effect.uz