Soʻnggi kunlarda Yaqin Sharq atrofidagi geosiyosiy vaziyat yanada keskinlashmoqda. Internetda tarqalayotgan videolar, raketalar hujumi, Hormuz boʻgʻozi atrofidagi taranglik va global iqtisodiyotga taʼsir qilishi mumkin boʻlgan voqealar jahon jamoatchiligini jiddiy oʻylantirmoqda.
Netanyaxu haqidagi sirli video
Ijtimoiy tarmoqlarda keng tarqalgan videoda Isroil bosh vaziri Binyamin Netanyaxu kafe ichida kofe ichib turgan holda koʻrinadi. Biroq videoni diqqat bilan kuzatganlar qiziq holatni payqashgan.
Kofe stakani labigacha toʻla boʻlganiga qaramasdan, Netanyaxu undan xoʻplayotgandek koʻrinadi, ammo kofe miqdori kamaymaydi va toʻkilmaydi.
Bu esa videoni sunʼiy intellekt — deepfake orqali yaratilgan boʻlishi mumkinligi haqidagi shubhalarni keltirib chiqardi.
Shu bilan birga, Isroil rasmiylari Netanyaxu oʻldirilgani haqidagi mish-mishlarni rad etdi va bu xabarlarni feyk axborot deb atadi.
Ayrim ekspertlar bu holatni axborot urushi elementlaridan biri sifatida baholamoqda.
Isroil ichidagi yangi shov-shuv
Isroil siyosiy maydonida yana bir shok xabar tarqaldi. Isroil milliy missiyalar vaziri Orit Strukning qizi uyida oʻlik holda topildi.
Hozircha oʻlim sababi rasman eʼlon qilinmagan. Bu holat mamlakat ichida turli taxmin va muhokamalarga sabab boʻlmoqda.
Al-Aqso masjidi atrofidagi keskinlik
Isroil Quddusdagi Al-Aqso masjidiga Qadr kechasi munosabati bilan musulmonlarning kirishini cheklagani haqida xabarlar tarqaldi.
Bu qaror arab davlatlari va musulmon jamoatchiligi tomonidan keskin tanqid qilinmoqda.
Ayrim arab diplomatlari Isroil musulmonlarni Al-Aqso masjidida namoz oʻqishdan cheklashga haqli emasligini taʼkidlamoqda.
Hormuz boʻgʻozi — dunyo iqtisodiyotining strategik nuqtasi
Yaqin Sharqdagi eng muhim geosiyosiy nuqtalardan biri — Hormuz boʻgʻozi.
Bu yerdan dunyo nefti va energetika resurslarining katta qismi oʻtadi.
Agar bu boʻgʻoz yopilsa:
neft narxi keskin oshishi,
global energetika inqirozi yuzaga kelishi,
dunyo iqtisodiyotida yangi krizis boshlanishi mumkin.
The New York Times maʼlumotlariga koʻra, Eron Hormuz boʻgʻozi orqali jahon iqtisodiyotiga taʼsir qilish imkoniyati kutilgandan ancha yuqori ekanini taʼkidlagan.
AQSH va NATOga bosim
Ayrim maʼlumotlarga koʻra, AQSHning sobiq prezidenti Donald Tramp Hormuz boʻgʻozidagi vaziyat yuzasidan AQSH harbiylari va NATOdan keskin harakatlar talab qilmoqda.
Chunki agar bu strategik yoʻl yopilsa, nafaqat AQSH, balki butun dunyo energetika bozori jiddiy bosim ostida qolishi mumkin.
Eron va Isroil oʻrtasidagi raketa hujumlari
Soʻnggi xabarlarga koʻra, Erondan markaziy Isroilga raketa hujumlari amalga oshirilgan.
Markaziy Isroilda bir necha kuchli portlash ovozlari eshitilgan.
Ayrim manbalarga koʻra, Tel-Aviv aholisining bir qismi hujum haqida oldindan signal olmagan.
Bu holat Isroilning xavfsizlik tizimi samaradorligi haqida yangi savollarni keltirib chiqarmoqda.
AQSH bazalariga hujum
Iroqda Bagʻdod aeroporti yaqinidagi AQSH logistika bazasi dronlar va “Katyusha” raketalari bilan nishonga olingani haqida maʼlumotlar tarqaldi.
Ayrim manbalar hujum natijasida harbiylar halok boʻlganini xabar qilmoqda, ammo bu maʼlumotlar hozircha rasman tasdiqlanmagan.
Sunʼiy yoʻldosh tasvirlari nega cheklandi?
The Economist maʼlum qilishicha, Eron zarbalari ortidan AQSH ayrim sunʼiy yoʻldosh tasvirlarini tarqatishni cheklagan.
Ayrim tahlilchilarga koʻra, dastlabki tasvirlar Eron zarbalari ayrim harbiy va energetik obyektlarga yetib borganini koʻrsatgan boʻlishi mumkin.
Yevropa xavotir bildirmoqda
Yevropa Ittifoqi tashqi siyosat rahbari Kaya Kallas Hormuz boʻgʻozi yopilishi butun global iqtisodiyot uchun jiddiy xavf tugʻdirishini taʼkidladi.
Agar bu yoʻl uzoq muddat yopilsa, neft narxi keskin oshishi va dunyo bozorida yangi energetika inqirozi paydo boʻlishi mumkin.
Yaqin Sharqda yangi front
Isroil armiyasi Livan janubida Hizbullohga qarshi cheklangan quruqlik operatsiyasini boshlagani xabar qilinmoqda.
Agar Hizbulloh toʻliq urushga kirsa, mojaro nafaqat Isroil va Livan, balki butun Yaqin Sharqni qamrab olishi mumkin.
Diplomatik harakatlar
Fransiya prezidenti Emmanuel Makron Eron prezidenti bilan muloqotdan keyin fors tilida murojaat qilib, mintaqadagi hujumlarni toʻxtatishga chaqirdi.
Rossiya tashqi ishlar vaziri Sergey Lavrov esa yadro qurollarini tarqatmaslik tizimi xavf ostida ekanini taʼkidladi.
