Qorong‘i rejim
Ўзбекистон

Танкаси прокурор эди: Қашқадарёда фермердан ерни олиш қийин кечмади

Akmal Eshonxonov252 кўришлар

Қашқадарёнинг Нишон туманида «Бобур» фермер хўжалиги ва унинг раҳбари Баҳодир Қўлдошевни кўпчилик танийди. Айниқса, ҳокимлар, прокурорлар ва судялар.

У эл қатори оддий фермер. Бирор оламшумул ихтиро қилмаган. Аммо у саккиз йилдан буён бир нарсани излайди — адолатни.

Баҳодир Қўлдошев 2019-йилдан бери ўзининг қонуний равишда тортиб олинган, деб ҳисоблайдиган ер майдонларини қайтариш учун судма-суд саргардон бўлиб келмоқда.

Унинг «машҳурлиги» ҳам айнан шунда — у чекинмади. Ва, эҳтимол, чекинмоқчи ҳам эмас. То адолат қарор топгунига қадар.

Туғилди-ю, шу он бўғилди. Саргардончиликнинг бошланиши

Баҳодир Қўлдошев 1998-йилда фермерлик фаолиятини бошлаган. Ўша пайтда 86 контурдан иборат бўлган, кейинчалик 54 контурга ўзгартирилган 36 гектарлик ер майдонида «Бобур» фермер хўжалигини ташкил этган.

2019-йилда ер майдонларини мақбуллаштириш жараёнидан сўнг фермер хўжалигининг ер майдони салкам 106 гектарга етказилади.

Қизиғи шундаки, 2019-йил 23-январ куни ушбу 106 гектар ерни ажратишга имзо чеккан Нишон тумани ҳокими Мухтор Ҳайитмуродов орадан атиги тўрт ой ўтиб, 24-май куни мазкур ерларни туман захирасига қайтариш ҳақида қарор қабул қилади.

Шу тариқа фермернинг ер майдони яна унинг тасарруфидан чиқарилади.

Фермердан ер қайси асосга кўра олиб қўйилди? Нега у бу қарорни қонуний эмас, деб ҳисоблайди?

Бу саволлар кейинчалик судларда ҳам ўз аксини топади.

2019-йил июн ойида эса ушбу ерларнинг бир қисми бошқа юридик шахсларга ажратиб берилади. Жумладан, «Нишан Чицкенъс» МЧЖ ХКга 36 гектар ер майдони ажратилади.

Баҳодир Қўлдошев бу қарорлардан норози бўлиб, судга мурожаат қилади.

Нишон туман маъмурий судининг 2019-йил 20-ноябрдаги ҳал қилув қарори билан туман ҳокимининг фермерга тегишли 105 гектар ерни захирага қайтариш ҳамда ушбу ерларни бошқа икки юридик шахсга ажратиб бериш ҳақидаги қарорлари ҳақиқий эмас, деб топилади.

Нишон тумани ҳокимлиги ушбу қарордан норози бўлиб, шикоят қилади.

Бироқ 2020-йил 13-феврал куни Қашқадарё вилояти маъмурий суди кассация инстансияси суди қарорни ўзгаришсиз қолдиради.

Шу тариқа фермернинг ерларини захирага қайтариш ва кейинчалик бошқа субектларга ажратиш билан боғлиқ ҳокимлик қарорлари судларда ҳақиқий эмас, деб топилган эди.

Нишон тумани ҳокимлиги эса Олий судга шикоят қилмаган.

Демак, фермернинг 106 гектар ерга бўлган ҳуқуқи амалда тикланиши керак эди.

Аммо воқеалар бундан кейин янада қизиқ тус олади.

Суд қарори бор эди. Аммо 36 гектар яна «Нишан Чицкенъс»га берилди

2020-йил 20-март куни, яъни суд қарорлари билан фермернинг ерларини захирага қайтариш ва бошқа юридик шахсларга ажратиш билан боғлиқ аввалги қарорлар ҳақиқий эмас, деб топилганидан кейин, ҳоким Мухтор Ҳайитмуродов яна қарор қабул қилади.

Ушбу қарор билан «Бобур» фермер хўжалигига тегишли бўлган 36 гектар ер майдони яна «Нишан Чицкенъс» МЧЖ ХКга ажратиб берилади.

Бу ерда эътиборли жиҳат шундаки, фермер келтирган ҳужжатларга кўра, ушбу вақтда мазкур ер майдони «Бобур» фермер хўжалигига тегишли бўлган.

Чунки 2019-йил 24-майдаги ерни захирага олиш ҳақидаги ҳоким қарори судлар томонидан ҳақиқий эмас, деб топилган.

Шундай экан, савол туғилади:

Судлар томонидан ҳақиқий эмас, деб топилган қарор асосидаги ҳолат бартараф этилмаган бир пайтда, ўша ер майдони қандай ҳуқуқий асос билан яна бошқа корхонага ажратиб берилган?

Бу саволга жавоб беришда, аввало, ўша даврда амал қилган ер қонунчилиги ва ҳокимлик қарорларининг ҳуқуқий асослари ўрганилиши керак.

«Нишан Чицкенъс» ортида ким бор?

Фермернинг даъвоси фақат 36 гектар ернинг қайтарилмаётгани билан чекланмайди.

У «Нишан Чицкенъс» МЧЖ ХКга ер ажратилиши ва ушбу корхона фаолияти атрофида манфаатлар тўқнашуви бўлиши мумкин, деган гумонларни ҳам билдирмоқда.

Корхонага ер, фермернинг айтишича, паррандачиликни ривожлантириш ва инвестиция киритиш шарти билан берилган.

Шунинг учун бу ерда яна бир савол пайдо бўлади:

Корхона мазкур мажбуриятларни бажардими? Паррандачиликни ривожлантириш учун ваъда қилинган инвестициялар киритилдими? Ажратилган ер майдонидан мақсадли ва самарали фойдаланилмоқдами?

Биз ўрганишлар давомида мазкур ер майдонларида беда ва бошқа экинлар етиштирилаётганини кўрдик.

Фермернинг таъкидлашича, ер майдонининг бир қисмида 22 гектарга яқин майдонда беда, яна 13 гектар атрофида бошқа экинлар етиштирилмоқда.

Шу сабабли қуйидаги саволлар очиқ қолмоқда:

Ажратилган ернинг асосий мақсади нима бўлган? Корхона бугунги кунда ўз уставида кўрсатилган фаолиятни амалга оширяптими? Инвестиция мажбуриятлари бажарилганми?

Бу саволларга корхонанинг ўзи ва тегишли мутасадди ташкилотлар аниқлик киритиши мумкин.

Прокуратура билан боғлиқ даъволар нимадан иборат?

Мақоланинг энг жиддий қисми шу ерда бошланади.

Фермернинг даъвосига кўра, «Нишан Чицкенъс» МЧЖ ХК ортида прокуратура тизимида ишлаган ва ҳозир ҳам вилоят прокуратурасида фаолият юритаётган шахснинг қариндоши борлиги унинг ер масаласи йиллар давомида ҳал бўлмаётганига сабаб бўлиши мумкин.

Гап 2022–2024-йилларда Нишон тумани прокурори бўлиб ишлаган Шерниёз Умрзоқовнинг акаси ўғли Абдимуродов Темурбек Абдимуродович ҳақида кетмоқда.

Фермер тақдим этган маълумотларга кўра, Абдимуродов Темурбек Абдимуродович «Нишан Чицкенъс» МЧЖ ХК таъсисчилари орасида 33 фоиз улушга эга бўлган.

Корхона таъсисчилари орасида икки нафар Афғонистон фуқароси ҳам борлиги айтилмоқда.

Бироқ муҳим жиҳат: ушбу маълумотларнинг ўзи прокуратура ходими ёки унинг қариндоши фермернинг ер масаласига ноқонуний аралашганини исботламайди. Бу — фермер томонидан билдирилаётган гумон ва иддао.

Шу сабабли энг муҳим савол бошқа:

Ушбу манфаатдорлик ҳолати тегишли идоралар томонидан ўрганилганми? Агар ўрганилган бўлса, қандай хулоса қилинган?

Жамоатчилик учун айнан шу саволга аниқ ва ҳужжатли жавоб муҳим.

«Жўжалар энди олиб келинади...»

Ўрганишларимиз давомида корхонанинг паррандачилик фаолияти билан боғлиқ обектларини ҳам кўришга ҳаракат қилдик.

Биз борган жойда эски пахта тозалаш корхонасига тегишли кичикроқ товуқ фермаси мавжудлигини кўрдик. Шу ерда корхонанинг Афғонистон фуқароси бўлган таъсисчиларидан бирининг оила аъзолари ҳам учради.

Бизга жўжалар энди олиб келиниши айтилди.

Халқимизда «жўжани кузда санайдилар», деган гап бор.

Бу ерда эса жўжаларни санайдиган вақт аллақачон етиб келганга ўхшайди.

Чунки ер ажратилганига бир неча йил бўлди.

Шунинг учун энди рақамлар ва ҳужжатлар гапириши керак:

Қанча инвестиция киритилди? Қанча парранда боқилмоқда? Қанча маҳсулот ишлаб чиқарилмоқда? Ердан қандай мақсадда фойдаланилмоқда?

Агар барча мажбуриятлар бажарилган бўлса, буни ҳужжатлар билан кўрсатиш қийин эмас.

Саккиз йиллик савол

Баҳодир Қўлдошевнинг айтишича, у 2019-йилдан буён ўз ерини қайтариш учун турли идоралар ва судларга мурожаат қилиб келади.

Энг қизиғи — унинг айрим талаблари судларда ҳам ўз тасдиғини топган.

Шундай бўлса-да, 36 гектар ер масаласи ҳануз очиқ қолмоқда.

Фермер хўжалиги иш юритувчиси Имомёр ака эса бу вазият нафақат фермернинг ўзи, балки мамлакат обрўсига ҳам таъсир қилиши мумкинлигидан хавотир билдирмоқда.

«Бу ерларнинг таъсисчилари орасида Афғонистон фуқаролари бор. Улар ўз юртига бориб, биздаги бундай ҳолатларни юртдошларига айтиб, устимиздан кулмайдими?» — дея савол қўяди у.

Бу, албатта, ҳиссий муносабат.

Аммо масаланинг моҳияти бошқа жойда.

Суд қарорлари мавжуд бўлган ҳолда ернинг ҳуқуқий мақоми нима учун йиллар давомида тўлиқ ҳал этилмади?

Нима сабабдан судда ҳақиқий эмас, деб топилган қарорлардан кейин ҳам ушбу ер майдони бўйича янги қарорлар қабул қилинди?

«Нишан Чицкенъс»га ер ажратишда белгиланган инвестиция ва паррандачилик мажбуриятлари бажарилганми?

Прокуратура тизимида ишлаган шахснинг яқин қариндоши корхона таъсисчилари орасида бўлгани ҳақидаги маълумотлар ваколатли идоралар томонидан текширилганми?

Энг асосийси:

Саккиз йилдан буён судма-суд юрган фермернинг қонуний ҳуқуқи охир-оқибат қачон тикланади?

Биз ишонамизки, бу саволларга жавобни шахслар эмас, ҳужжатлар, суд қарорлари ва қонун бериши керак.

ЭФФЕЦТ.УЗ мазкур масала бўйича фермернинг мурожаатида келтирилган маълумотларни ўрганишда давом этади.

Шу билан бирга, «Нишан Чицкенъс» МЧЖ ХК ва ушбу ҳолатда номи тилга олинган шахсларнинг позициясини ҳам эшитишга тайёрмиз.

Агар корхона ёки мутасадди ташкилотлар юқоридаги саволларга жавоб берса, уларнинг муносабати ҳам мақолада тўлиқ берилади.

Улашиш:

Ўхшаш янгиликлар

Танкаси прокурор эди: Қашқадарёда фермердан ерни олиш қийин кечмади | Effect.uz