Сўнгги кунларда Яқин Шарқ атрофидаги геосиёсий вазият янада кескинлашмоқда. Интернетда тарқалаётган видеолар, ракеталар ҳужуми, Ҳормуз бўғози атрофидаги таранглик ва глобал иқтисодиётга таъсир қилиши мумкин бўлган воқеалар жаҳон жамоатчилигини жиддий ўйлантирмоқда.
Нетаняху ҳақидаги сирли видео
Ижтимоий тармоқларда кенг тарқалган видеода Исроил бош вазири Бинямин Нетаняху кафе ичида кофе ичиб турган ҳолда кўринади. Бироқ видеони диққат билан кузатганлар қизиқ ҳолатни пайқашган.
Кофе стакани лабигача тўла бўлганига қарамасдан, Нетаняху ундан хўплаётгандек кўринади, аммо кофе миқдори камаймайди ва тўкилмайди.
Бу эса видеони сунъий интеллект — деепфаке орқали яратилган бўлиши мумкинлиги ҳақидаги шубҳаларни келтириб чиқарди.
Шу билан бирга, Исроил расмийлари Нетаняху ўлдирилгани ҳақидаги миш-мишларни рад этди ва бу хабарларни фейк ахборот деб атади.
Айрим экспертлар бу ҳолатни ахборот уруши элементларидан бири сифатида баҳоламоқда.
Исроил ичидаги янги шов-шув
Исроил сиёсий майдонида яна бир шок хабар тарқалди. Исроил миллий миссиялар вазири Орит Струкнинг қизи уйида ўлик ҳолда топилди.
Ҳозирча ўлим сабаби расман эълон қилинмаган. Бу ҳолат мамлакат ичида турли тахмин ва муҳокамаларга сабаб бўлмоқда.
Ал-Ақсо масжиди атрофидаги кескинлик
Исроил Қуддусдаги Ал-Ақсо масжидига Қадр кечаси муносабати билан мусулмонларнинг киришини чеклагани ҳақида хабарлар тарқалди.
Бу қарор араб давлатлари ва мусулмон жамоатчилиги томонидан кескин танқид қилинмоқда.
Айрим араб дипломатлари Исроил мусулмонларни Ал-Ақсо масжидида намоз ўқишдан чеклашга ҳақли эмаслигини таъкидламоқда.
Ҳормуз бўғози — дунё иқтисодиётининг стратегик нуқтаси
Яқин Шарқдаги энг муҳим геосиёсий нуқталардан бири — Ҳормуз бўғози.
Бу ердан дунё нефти ва энергетика ресурсларининг катта қисми ўтади.
Агар бу бўғоз ёпилса:
нефт нархи кескин ошиши,
глобал энергетика инқирози юзага келиши,
дунё иқтисодиётида янги кризис бошланиши мумкин.
Тҳе Неw Ёрк Тимес маълумотларига кўра, Эрон Ҳормуз бўғози орқали жаҳон иқтисодиётига таъсир қилиш имконияти кутилгандан анча юқори эканини таъкидлаган.
АҚШ ва НАТОга босим
Айрим маълумотларга кўра, АҚШнинг собиқ президенти Доналд Трамп Ҳормуз бўғозидаги вазият юзасидан АҚШ ҳарбийлари ва НАТОдан кескин ҳаракатлар талаб қилмоқда.
Чунки агар бу стратегик йўл ёпилса, нафақат АҚШ, балки бутун дунё энергетика бозори жиддий босим остида қолиши мумкин.
Эрон ва Исроил ўртасидаги ракета ҳужумлари
Сўнгги хабарларга кўра, Эрондан марказий Исроилга ракета ҳужумлари амалга оширилган.
Марказий Исроилда бир неча кучли портлаш овозлари эшитилган.
Айрим манбаларга кўра, Тел-Авив аҳолисининг бир қисми ҳужум ҳақида олдиндан сигнал олмаган.
Бу ҳолат Исроилнинг хавфсизлик тизими самарадорлиги ҳақида янги саволларни келтириб чиқармоқда.
АҚШ базаларига ҳужум
Ироқда Бағдод аеропорти яқинидаги АҚШ логистика базаси дронлар ва “Катюша” ракеталари билан нишонга олингани ҳақида маълумотлар тарқалди.
Айрим манбалар ҳужум натижасида ҳарбийлар ҳалок бўлганини хабар қилмоқда, аммо бу маълумотлар ҳозирча расман тасдиқланмаган.
Сунъий йўлдош тасвирлари нега чекланди?
Тҳе Эcономист маълум қилишича, Эрон зарбалари ортидан АҚШ айрим сунъий йўлдош тасвирларини тарқатишни чеклаган.
Айрим таҳлилчиларга кўра, дастлабки тасвирлар Эрон зарбалари айрим ҳарбий ва энергетик обектларга етиб борганини кўрсатган бўлиши мумкин.
Европа хавотир билдирмоқда
Европа Иттифоқи ташқи сиёсат раҳбари Кая Каллас Ҳормуз бўғози ёпилиши бутун глобал иқтисодиёт учун жиддий хавф туғдиришини таъкидлади.
Агар бу йўл узоқ муддат ёпилса, нефт нархи кескин ошиши ва дунё бозорида янги энергетика инқирози пайдо бўлиши мумкин.
Яқин Шарқда янги фронт
Исроил армияси Ливан жанубида Ҳизбуллоҳга қарши чекланган қуруқлик операциясини бошлагани хабар қилинмоқда.
Агар Ҳизбуллоҳ тўлиқ урушга кирса, можаро нафақат Исроил ва Ливан, балки бутун Яқин Шарқни қамраб олиши мумкин.
Дипломатик ҳаракатлар
Франсия президенти Эммануел Макрон Эрон президенти билан мулоқотдан кейин форс тилида мурожаат қилиб, минтақадаги ҳужумларни тўхтатишга чақирди.
Россия ташқи ишлар вазири Сергей Лавров эса ядро қуролларини тарқатмаслик тизими хавф остида эканини таъкидлади.
