Энди қурувчига пул тўғридан-тўғри берилмайди. Улушдор маблағи уй топширилмагунча банк эскроу-ҳисобварағида сақланади.

Ўзбекистонда улушли қурилишда эскроу-ҳисобварақлар тизими жорий этилмоқда. Янги механизмга кўра, фуқароларнинг маблағлари қурилиш якунига қадар ваколатли банкда сақланади ва фақат уй топширилгандан сўнг қурувчига ўтказилади.

Ўзбекистонда кўп квартирали уйлар ва бошқа кўчмас мулк обектларини улушли қуришда эскроу-ҳисобварақлар тизими жорий этилмоқда. Мазкур механизм улушдорлар маблағларини ҳимоя қилишга қаратилган замонавий молиявий стандарт ҳисобланади.

Нега эскроу тизими жорий этилмоқда?

Янги тартибга кўра, улушдор томонидан тўланадиган маблағлар шартнома имзоланган пайтда қурувчига ўтказилмайди. Улар ваколатли банкдаги махсус эскроу-ҳисобварағида сақланади. Қурувчи ушбу маблағларга фақат обект тўлиқ якунланиб, харидорга топширилгандан кейин эга бўлади.

Тизим қандай ишлайди?

Улушли қурилишда қурувчи лойиҳа харажатларини аввалгидек тўғридан-тўғри улушдорлар ҳисобидан эмас, балки ўз маблағлари ва банк молиялаштириши ҳисобидан амалга оширади. Қурилиш жараёнида маблағларнинг мақсадли сарфланиши устидан назорат кучайтирилади.

Шу тариқа фуқаролар маблағлари тўлиқ ҳимоя остига олинади — улардан на қурувчи, на учинчи шахслар қурилиш якунига қадар фойдалана олмайди.

1-апрелдан жорий этилган фарқли механизм

1-апрелдан амалиётга киритилган яна бир молиявий инструмент — тайёр кўчмас мулк ва транспорт воситалари бўйича эскроу-ҳисобварақлар ҳам муҳокама қилинмоқда. Бу ҳолатда маблағлар шартнома нотариал расмийлаштирилгач, сотувчига ўтказилади.

Улушли қурилишдаги эскроу тизими эса бундан фарқ қилиб, пул маблағларини обект тўлиқ топширилгунига қадар банкда сақлашни назарда тутади.

Бозорга таъсири

Мутахассислар фикрича, янги тизим:

• сохта ва хавфли қурилиш лойиҳаларини камайтиради;

• фирибгарлик ҳолатларини чеклайди;

• нархлар барқарорлигини таъминлайди;

• молиявий интизомни кучайтиради;

• харидор ишончини оширади.

Харидор учун асосий афзалликлар

• маблағларнинг ҳимояланиши

• қайтариш кафолати

• тўлиқ расмийлаштирилган ҳужжатлар

• қурилиш жараёнининг назорати

Эскроу тизими уй-жой бозорида фуқаролар манфаатини ҳимоя қилувчи янги хавфсиз молиявий механизм сифатида баҳоланмоқда.