Куни кеча эълон қилинган Соғлиқни сақлаш вазирининг “Коронавирус инфекцияси билан касалланган беморларни даволаш мезонларини тартибга солиш ва ретро-проспектив таҳлил ўтказиш тўғрисида”ги буйруғи билан хусусий тиббиёт ташкилотларининг коронавирусга чалинган беморларни даволаш билан боғлиқ фаолияти бўйича қатъий чоралар кўриш, шу жумладан, уларнинг лицензияларини бекор қилиш бўйича судларга даъво аризаларини киритилишининг белгиланиши ижтимоий тармоқларда кенг муҳокамаларга сабаб бўлмоқда.

Таъкидланаётганидек, хусусий клиникалар “Тез ёрдам” келмасдан, тақдим этилган телефон рақамлари жавоб бермаган бир пайтда, ўлим тўшагида ётган беморларни кўтариб келганларга ҳеч ким ёрдам қилмагани учунуларга ёрдам беришга мажбур бўлган. Шу боис, энди тажриба ошиб, янги даволаш стандартлари қабул қилиниб, аҳвол анча енгиллашганда, айбни хусусий клиникаларга ағдарилаётганлигидан норози бўлмоқда.

Шунингдек, хусусий тиббиётга нисбатан бўлаётган “ўгай”ларча муносабатдан, уларни ҳеч ким ҳимоя қилмаётганлигидан, “хусусий клиникаларда керакли асбоб-ускуналар йўқ, дори-дармон йўқ, улар нотўғри даволайди”, деб камситилаётганлигидан таассуф билдириш билан бирга, “давлат клиникаларида мутлақо тўғри даволанилдими? у ерларда керакли ҳамма нарса бормиди? нега хусусий клиникаларга ҳам тавсиялар, қўлланмалар берилмади?” каби ҳақли эътирозларни келтирмоқда.

Ваҳоланки, Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020 йил 26 мартдаги “Ўзбекистон Республикасида коронавирус инфекцияси кенг тарқалишининг олдини олишга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги қарорига биноан нодавлат тиббиёт ташкилотларига коронавирус инфекцияси билан касалланган беморларга истисно тариқасида 2020 йил 1 сентябрга қадар тиббий хизмат кўрсатишга рухсат берилган. Соғлиқни сақлаш вазирлигининг Жамоатчилик билан алоқалар бўлими маълумотига кўра, пойтахтдаги фақат 7 та хусусий клиника тегишли тартибда шартнома имзолаган.

Шу ўринда ҳақли савол туғилади, бу жами хусусий клиникаларга нисбатан неча фоизни ташкил этади, мутасаддилар томонидан мамлакат учун шундай критик ҳолатда хусусий тиббиёт ташкилотлари қай даражада мазкур хизматларни кўрсатишлари учун шартнома тузишга жалб этилди, рағбатлантирилди, имкониятлар яратиб берилди ёки жараёнга таклиф этилди?!.

Шунингдек, қайд этилган қарорга кўра мутасаддиларга нодавлат тиббиёт ташкилотлари тиббиёт ходимларига коронавирус инфекцияси тарқалишининг олдини олиш ҳамда уни даволашнинг замонавий ва самарали усулларини қўллаш юзасидан амалий кўникмаларни ўргатиш, уларнинг бино-иншоотларинидезинфекция воситалари билан тизимли равишда ишлов берилишини таъминлаш, дезинфекция тадбирларини тўлиқ амалга ошириш учун етарли миқдорда дезинфекция воситалари захирасини яратиш чораларини кўриш топширилган. Хўш, бу йўналишларда қандай ишлар амалга оширилди?!

Мазкур саволларга мутасаддилардан жавоб кутиб қоламиз…

Ўзбекистон Республикаси“Фуқаролар соғлиғини сақлаш тўғрисида”ги Қонунининг6-моддасида мутасаддиларга соғлиқни сақлашнинг хусусий ва бошқа хил тизимларини ривожлантиришни бир хилда рағбатлантирувчи шароитлар яратиш вазифаси юкланган. 7-моддасида эса мамлакатда соғлиқни сақлашнинг давлат ва хусусийтизимлари йиғиндисидан иборат ягона соғлиқни сақлаш тизими амал қилиши, шунингдек,хусусий тиббиёт муассасалариВазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланадиган рўйхатга мувофиқ беморларга 20 фоизга қадар бепул тиббий хизмат кўрсатиши ва бу хизматлар бюджет ҳисобидан молиялаштирилишибелгиланган.

Хўш, юқорида қайд этилган қонун ва қарорларга мутасаддилар томонидан тўла амал қилиняпти дея оламизми?..

Мамлакатимизда пандемия оқибатида юзага келган мураккаб эпидемиологик вазиятда мутасаддилар соғлиқни сақлаш тизимининг барча бўғинларини бирдек кўриб, бутун эътиборни вазиятни яхшилашга қаратмоқдами?Хусусий клиникалар ҳам бошқалар қатори давлат лойиҳаларигатаклиф этилмоқдами, улар мамлакат соғлиқни сақлаш тизимини ривожлантириш жараёнларига жалб этилмоқдами? Пандемия шароитида давлат тиббиёт тизими оғир аҳволга тушиб қолганда,тизимнинг маълум “юки”ни ўз зиммасига олганнодавлат тиббиёт муассасалари вакиллари ҳукумат томонидан қандай рағбатлантирилмоқда?

Албатта, ушбу йўналишларда ҳам мутасаддилардан жавоб кутиб қоламиз…

Ижтимоий тармоқларда тўғри таъкидланаётганидек, инвесторлар томонидан юртимизда тиббиёт муассасалари қурилиб, замонавий тиббиёт технологиялари олиб келиниши, умуман, тизимга инвестициялар қилинишисоғлиқни сақлашнинг давлат ва хусусийтизимлари йиғиндисидан иборат ягона тизимнинг қай даражада тараққий этганига боғлиқ. Шунинг учун тегишли давлат органларидан қўйилган саволларга жавоблар билан бирга, мамлакат тиббиёт тизиминисоғломлаштириш бўйича таклиф ва тавсияларҳам кутамиз.

Одилжон ИМИНОВ,
Олий Мажлис Сенати
Фан, таълим ва соғлиқни сақлаш
масалалари қўмитаси раиси.