Sardoba suv omborida toʻgʻonning buzilishi oqibatida Sirdaryo viloyatining Sardoba, Oqoltin va Mirzaobod tumanlari jiddiy talafot koʻrdi. Minglab oilalar uylaridan, xonadonlaridan, daromad manbaidan ayrildi. Infratuzilma, aloqa tarmoqlari va qishloq xoʻjaligi yerlari katta zarar koʻrdi.

Boshqa tomondan, mazkur favqulodda hodisa koronavirus pandemiyasi paytida roʻy berdi. Bu davlat va xalq uchun yana bir ogʻir sinovga aylandi. Boz ustiga, ushbu toshqin Buxorodagi kuchli shamoldan soʻng kuzatildi.

Tabiiy ofat hududidagi vaziyat va toshqin oqibatlarini bartaraf etish boʻyicha koʻrilayotgan chora-tadbirlar nafaqat fuqarolarimiz, balki chet el jamoatchiligining diqqat markazida turibdi.

Bunday vaziyatda koʻplab savollar tugʻilishi ajablanarli emas. Bunday falokat qanday sodir boʻldi? Aslida uning oldini olish mumkinmidi? Endi qanday choralar koʻrilyapti? Kimlar aybdor? Ular jazolanadimi? Afsuski, hamma ham ushbu savollarga adolat nuqtayi nazaridan yondashmayapti.

Hatto, kimlardir vaziyatni chuqur anglamay, allaqachon asossiz ayblovlar asosida jinoyatchilarni aniqlashga urinyapti. Ammo dunyo tajribasi shuni koʻrsatadiki, bunday vaziyatda shoshma-shosharlik bilan emas, balki sakkiz oʻlchab bir kesgan holda xulosa qilish kerak. Toʻgʻri, bu holatda odam his-tuygʻularga beriladi, ammo bu soʻnggi qaror uchun asos boʻla olmaydi.

Yaʼni yakuniy fikr mutaxassislar tomonidan vaziyat bevosita va atroflicha oʻrganilib, har tomonlama chuqur tahlil qilinganidan soʻng aytilishi lozim.

Bu boradagi tekshiruv ishlari esa boshlandi. Eng muhimi, aholi orasida katta talafotlarning oldi olindi. Barcha xizmatlarning saʼy-harakatlari sharofati bilan deyarli 90 ming kishi evakuatsiya qilindi. Aholini bunday keng miqyosda xavfsiz joyga koʻchirish Oʻzbekiston tarixida birinchi marta amalga oshirildi.

Hodisaning birinchi kunida Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Milliy gvardiya, Ichki ishlar vazirligi, Sirdaryo va Jizzax viloyatlari Mudofaa vazirligi boʻlinmalarining 900 ga yaqin shaxsiy tarkibi va 60 dan ortiq texnika toshqin joyida ish olib borgan.

Aynan ular inson hayotini saqlab qolish va aholini evakuatsiya qilishda muhim rol oʻynagan. prezident Shavkat Mirziyoyev taʼkidlaganidek, ushbu yosh yigitlarning aksariyati odamlarni qutqarib, haqiqiy jasorat koʻrsatdi.

Tez va malakali tashkil etilgan chora-tadbirlar ofat oqibatlari koʻlami kengayishining oldini oldi. Buzilib ketgan toʻgʻon boʻyida toʻsiq devorini oʻrnatish uchun kechayu kunduz intensiv ishlar olib borildi. Bu jarayonga yuzlab malakali mutaxassislar va mingdan ortiq maxsus texnika jalb qilindi.

Boʻlimlarning bunday aniq muvofiqlashtirilishi va yuqori samaradorligi koʻp jihatdan davlat rahbari tomonidan sel toshqini oqibatlari tugatilishi shaxsan nazoratga olingani bilan bogʻliq. Zero, prezident hodisa sodir boʻlgan dastlabki soatlarda toʻgʻridan-toʻgʻri falokat joyga yetib bordi.

Davlat rahbari bunday holatlarda qatʼiy va tezkor harakat qilishi kerakligini yana bir bor taʼkidladi. Bundan tashqari, yana bir bor mahalliy amaldorlarning hisobotlaridan qoniqish niyatida emasligini va muammolardan qochishga harakat qilmasligini aytib oʻtdilar. Guliston shahrida davlatimiz rahbari raisligida yuqori martabali rahbarlar, huquqni muhofaza qilish idoralari vakillari va jamoatchilik vakillari ishtirokida tezkor yigʻilish boʻlib oʻtdi.

Bundan tashqari, prezident tomonidan Hukumat komissiyasi tuzilib, talafotning oqibatlarini bartaraf etish va toʻgʻonning buzilish sabablarini oʻrganish vazifasi Bosh vazir Abdulla Aripov zimmasiga yuklatildi.

Prezident taʼkidlaganidek, “…oxirgi oilaning boshlari uzra tom yopilmaguncha, qurib bitirilgan uyga qaytishmagunicha komissiya ishi toʻxtamaydi”. Shu vaqt davomida komissiya, mubolagʻasiz, kunu tun ishlamoqda.

Bundan tashqari, har bir masʼul rahbar prezident oldida favqulodda vaziyatni bartaraf etish boʻyicha amalga oshirilgan ishlar uchun shaxsan javobgardir.

Davlat rahbari uchun asosiy narsa iqtisodiy zarar emas, balki odamlar ekanligini yana bir bor taʼkidladi. Prezident Shavkat Mirziyoyev jabrlangan aholi bilan bir necha bor uchrashdi. Davlat rahbari “…hech kim eʼtibordan chetda qolmaydi, barchaga yordam koʻrsatiladi” deb taʼkidladi.

Shuningdek, toshqindan zarar koʻrgan hududlarda uy-joy va infratuzilmani tiklashga qatʼiy vaʼda berdilar. Prezident: “Bir narsani biling, uyingiz taʼmirlanib, siz koʻchib kirmaguningizcha tinchlanmayman”. Shubhasiz, davlat rahbarining bunday kayfiyati va qatʼiyati bir kechada koʻp narsasini yoʻqotgan, jabrlanganlarga kuchli maʼnaviy yordam berdi va odamlarning koʻnglida yana ishonch uygʻotdi.

Bundan tashqari, tabiiy ofatlar oqibatida yetkazilgan zararni qoplash va jabrlanganlarning oilalariga moddiy yordam koʻrsatish uchun boshlangʻich bosqichda 100 milliard soʻm miqdorida davlat byudjetidan mablagʻ ajratildi. Davlat rahbari taʼkidlaganidek, vaziyat toʻliq tiklanmaguncha zarur boʻlganda qoʻshimcha mablagʻ ajratiladi.

Belgilangan vazifalar albatta hal qilinadi. Bugungi kunga qadar bir qator mahallalarda tozalash boʻyicha keng koʻlamli ishlar amalga oshirildi. Prezidentning buyrugʻiga binoan huquq-tartibot idoralari allaqachon sodir boʻlgan voqealarni xolis va toʻliq tekshirishni boshladilar. Sardoba suv ombori toʻgʻonining qisman yemirilishi boʻyicha jinoiy ish qoʻzgʻatildi.

Prezident barcha aybdorlar, ularning mansab va lavozimidan qatʼiy nazar, jiddiy ravishda jazolanishi kerakligini aytdi. Bu hech kim voqea sabablarini yashirish yoki uning aybdorlarini yashirish niyatida emasligini aniq koʻrsatmoqda.

Afsuski, Sardobadagi tabiiy ofat natijasida qoʻshni Qozogʻistondagi hududlar ham suv ostida qoldi. Biroq, bu yerda Oʻzbekiston oʻzini masʼuliyatli va ochiq sherik sifatida koʻrsatdi.

Toshqin Qozogʻiston hududiga yetib borishi bilan, Shavkat Mirziyoyev telefon orqali Qozogʻiston rahbari Qosim-Jomart Toʻqayev bilan tabiiy ofatlar oqibatlariga qarshi kurashda hamkorlik harakatlarini muhokama qildi. Bundan tashqari, Shavkat Mirziyoyev qozogʻistonliklarga murojaat qilib, tabiiy ofatdan afsusda ekanligini bildirdi.

Tabiiy ofat oqibatlarini bartaraf etishda ikki mamlakat hukumatlari, tegishli vazirlik, mahalliy hokimiyat va ekspertlar yaqindan hamkorlik qilishga kelishib olindi.

Oʻzbekistonga Turkiston viloyati hokimi U.Shukeyev tashrif buyurishi bilan favqulodda holatni bekor qilish boʻyicha birgalikdagi harakatlar algoritmini ishlab chiqish boʻyicha jiddiy muzokaralar olib borildi.

Bunday konstruktiv va masʼuliyatli pozitsiya Qozogʻistonda eʼtibordan chetda qolmadi. Bundan tashqari, Ostona Oʻzbekistonning toʻgʻon buzilishi oqibatlarini bartaraf etish borasidagi saʼy-harakatlarini yuqori baholadi. Oʻzbekiston suv toshqinidan zarar koʻrgan hududlarni tezroq tiklash choralarini koʻrish istagi ham keng qoʻllab-quvvatlanmoqda.

Ushbu ogʻir davrda Oʻzbekistonga samimiy qoʻllab-quvvatlash soʻzlari Qirgʻiziston va Tojikiston rahbarlari tomonidan ham bildirildi. Qayd etish kerakki, qoʻshni davlatlarning bunday birdamligi prezident Shavkat Mirziyoyevning Markaziy Osiyoda yaxshi qoʻshnichilik va hamkorlik aloqalarini mustahkamlashga qaratilgan mintaqaviy siyosati natijasidir.

Sirdaryoda yuz bergan voqealar natijalariga koʻra juda jiddiy xulosalar chiqarildi. Bundan tashqari respublikadagi barcha bunday gidrotexnik inshootlarning ishlashi uchun yangi sifat standartlari. kuchli yomgʻir natijasida tuproq eroziyasiga uchragan barcha suv havzalari, toʻgʻonlar va gidroyelektrostantsiyalarni tekshirishni buyurdi.

Bundan tashqari, xalqaro ekspertlar ishtirokida Sardoba toʻgʻonining toʻliq ekspertizasi oʻtkaziladi. Suv xoʻjaligi vazirligi tomonidan katta gidrotexnik inshootlar, suv toshqini va koʻchkilar xavfi boʻlgan joylarda kecha-kunduz shtab-kvartiralari tashkil etilgan.

Sirdaryo viloyatidagi fojia haqida gapirganda, xalqimiz birligi va hamjihatligi yana bir tasdigʻiga aylandi. Respublikaning barcha viloyatlaridan gʻamxoʻr odamlar tomonidan toʻplangan gumanitar yordam suv toshqini boʻlgan hududlarga yuborildi. Bir-ikki kun ichida suv bosgan hududning barcha aholisi zarur narsalar, kiyim-kechak va oziq-ovqat bilan taʼminlandi. Vaholanki, koʻplab fuqarolarning fikriga koʻra, tezkor shtab gumanitar yordamni toʻxtatishga majbur boʻlgan.

Koʻrib turganingizdek, kutilmagan favqulodda vaziyatga eng tezkor va har tomonlama javob choralari koʻrildi. Bundan tashqari, oddiy fuqarolar ham eʼtibordan chetda qolmadi. Ammo kelajakda bunday voqealarning takrorlanishiga yoʻl qoʻymaslik uchun nima sodir boʻlganligini oʻrganish biz uchun ham muhimdir. Bu borada bizning qanday qiyinchiliklarimiz bor?

Shubhasiz, qurilish sohasida nazorat masalasi dolzarbligicha qolmoqda. Hech kim bu sohadagi boʻshliqlarni inkor qilmaydi yoki koʻzlarini yumadi. Shu bilan birga, ularni izchil hal qilishga alohida eʼtibor berilishi juda muhim. Soʻnggi ikki yil ichida prezident qurilish sohasida davlat tomonidan tartibga solish va nazoratni takomillashtirish, qurilish materiallari sifatini oshirishga qaratilgan 10 dan ortiq normativ-huquqiy hujjatlarni imzoladi.

Shu maqsadda 2018-yilda Qurilish vazirligi tashkil etildi, vazirlik tarkibida qurilish jarayonlarining sifati va muvofiqligini texnik nazorat qilish uchun masʼul boʻlgan Qurilish sohasidagi nazorat inspektsiyasi ham faoliyat koʻrsatmoqda.

Mintaqani rivojlantirishning strategik obyekti boʻlgan Sardoba suv omborini toʻliq tiklash ham muhim ahamiyatga ega. Bu ulkan suv ombori Jizzax va Sirdaryo viloyatlari choʻllaridagi yerlarni sugʻorishga imkon beradi. Sardoba suv ombori qurilishi bilan Sirdaryo va Jizzax viloyatida sugʻorish muammolari deyarli 100% hal qilindi. Zarar yetgan hududlarni tiklash, aholining normal hayotga qaytishi bilan quyilgan talab nafaqat muhim, balki juda zarurdir.

Albatta, bu ayanchli vaziyat shuni koʻrsatdiki, hech kim hech narsadan bexavotir emas, biz hali ham tabiat oldida ojizmiz. Biroq, ushbu fojiadan amaliy saboq olish va turli xil nazariyalar va taxminlarni boʻrttirishda ishtirok etmaslik muhim. Endi biz mavjud energiyani yaratishga yoʻnaltirishimiz va vaziyatni yomonlashmasligiga harakat qilishimiz kerak.

Facebook Comments